RVA SgawKaren

Saturday, August 15, 2020 မိႈစီဆွံမၚရံဎၚ ဘဥတႈစိဏထီဥအီၚဆူမူခိဥ အဘူဥနံၚ (15.8.2020) မိႈစီဆွံမၚရံဎၚန႔ဥ ပစူႈပနဏ၀ဲလ႕ မုႈနံၚခံကတ႕ႈမ့ႈ၀ဲပွၚလ႕ ဘဥတႈစိဏထီဥအီၚဆူမူခိဥဘီမုႈတဂၚ န႔ဥလၚီ’တႈသ့ဥတဖဥအံၚန႔ဥ မ့ႈ၀ဲအနီႈကီႈန႔ဥ ဖဲ(၂၁) နံဥပဏဖွိဥန႔ဥ  ပထံဥဒီးပနႈဟူဘဥ၀ဲလ႕ လံဏတႈစံဥတဲၚတဲလီၚအပူၚ န႔ဥလီၚ’ ဖဲ(၁၉၅၀) နံဥန႔ဥပါပါသီခါ ကရ႕ႈခိဥတဆံခံဂၚတဂၚ န႔ဥပဏဖ်ါထီဥ၀ဲတႈဂ့ႈလီၚတံႈအံၚလ႕ လံဏတႈပရ႕လ႕အမ့ႈ၀ဲ Munificentissimus Deus အပူၚန႔ဥလီၚ’ မိႈစီဆွံမၚရံဎၚန႔ဥ အိဥ၀ဲဖဲ (အ့ဖဲဥ၀့ႈ) လ႕အလီႈခံကတ႕ႈ န႔ဥလီၚ’ ပွၚတႈမ႕ဖိသ့ဥတဖဥ ဆိကမိဥ၀ဲလ႕ မိႈစီဆွံမၚရံဎၚန႔ဥလ႕ အသံသပွၚတ႕ႈဧါယမ့ႈတမ့ႈအမံဘဥသးဧါန႔ဥ တပဏဖ်ါထီဥ၀ဲ လီၚတံႈလီၚဆဲးဘဥလီၚ’ ဘဥဆဥတႈဂ့ႈလ႕ အလီၚတံႈကတ႕ႈန႔ဥ…

ဖဲ ၂၁၀၀ အနံဥမ့ႈဟဲတုံၚ၀ဲ အဆ႕ကတီႈ (ဟံဥမၚ၀ိၚဒၚကစ႕ႈ)ထံခ်ံဥကစ႕ဥသ့ဥတဖဥ အထံကလီၚဘွ့ဥ၀ဲ ၃၃မ်းကဎၚအဂ့ႈ   ၃ ၈ ၂၀၂၀ ဖဲ ၂၁၀၀ အနံဥအဆ႕ကတီႈ (ဟံဥမၚ၀ိၚဒၚကစ႕ႈ)န႔ဥ အဆံးကတ႕ႈ  ၃၃ မ်းကဎၚ ကလီၚဘွ႔ဥ၀ဲဒဥ ICIMOD န႔ဥ တဲဖ်ါထီဥ၀ဲဒီး ကီႈပဎီၚအပူၚ ပွၚလ႕အအိဥဘူးဒီး (အ့ၚဎၚ၀့ၚဒံၚ)ထံက်ိကီးခိဥသ့ဥတဖဥ ကထံဥဘဥတႈကီတႈခဲ တႈဘဥဎိဏဘဥဘီွ အအါကတ႕ႈဒီး ပွၚဒူးနဲဥမူခိဥကလံၚသီဥဂီၚတဲ ဖ်ါထီဥ၀ဲဒဥန႔ဥလီၚ. ဖဲ ၂၁၀၀ အနံဥအဆ႕ကတီႈ (ဟံဥမၚ၀ိၚဒၚကစ႕ႈ)န႔ဥ အဆံးကတ႕ႈ  ၃၃ မ်းကဎၚ ကလီၚဘွ႔ဥ၀ဲဒဥ ICIMOD န႔ဥ တဲဖ်ါထီဥ၀ဲဖဲ…

ဟီဥခိဥဖ်႕ဥဟဲကလ႕ၚထီဥအံၚ ကဲထီဥတႈကီတႈခဲလ႕ ဘုသးသ့ဥတဖဥ အတႈဟးထီဥက်ဲ အဂ့ႈ ဆူမဲဏညါဎၚဖွိဥနံဥအပူၚ ဟီဥခိဥအတႈကိႈအံၚန႔ဥ ကအါထီဥ၀ဲလ႕ သ႕ဘ်ီတုၚ ခြံဘ်ီ ဒီး ကကဲထီဥတႈလီၚဘဥဎိဥလ႕ ဘုသးသ့ဥတဖဥအတႈဟးထီဥက်ဲအဂ့ႈန႔ဥ ပွၚမၚကြႈဘုသး (IRRI) အတႈကရ႕ကရိတဲဖ်ါထီဥ၀ဲန႔ဥလီၚ. (AP) လီႈခ႕ဥသး တ႕ကစီဥစ့ႈကီးစံး၀ဲလ႕ ဟီခိဥဖ်႕ဥအတႈဟဲကလ႕ၚထီဥအံၚန႔ဥ မၚကီမၚခဲ၀ဲဒဥ တၚသူတၚသဥ လီၚဆီဒဥတႈဘုသးသ့ဥတဖဥ အတႈအတႈဟးထီဥအဂ့ႈန႔ဥ ကြဲးဖ်ါထီဥ၀ဲဒဥလ႕ 2004 တႈကစီဥအလံဏတႈကြဲးအပူၚန႔ဥလီၚ. (IRRI)ကရ႕စ့ႈကီး ဖဲလ႕အပူၚကြံဏ ဎၚဖွိဥနံဥသ့ဥတဖဥ အတႈကဲထီဥသးအတီႈပူၚ တႈကိႈအသဟီဥဒီး ဘုသးအတႈဟးထီဥအံၚန႔ဥ လ႕အ၀ဲသ့ဥထီဥသၾတီၚဒီး မၚ၀ဲတႈကြႈထံ ကြႈဆးအပူၚ စံး၀ဲလ႕ဟီဥခိဥဖ်႕ဥ အတႈဟဲကလ႕ၚထီဥအံၚန႔ဥ ဒုးဆံးလီၚစွၚလီၚ၀ဲဒဥ ဘုသးသ့ဥတဖဥ…

(၆) ပကဘဥအိဥဒီး တႈပဏလုႈပဏပွၚ့လ႕ အဘဥလိဏသးဒီး ပတႈအိဥသး ပတႈပညိဥ သ့ဥတဖဥန႔ဥ မၚကဲထီဥန႔ႈ၀ဲ ပတႈအိဥမူ တႈမုႈလႈသ့ဥ တဖဥန႔ဥလီၚ’  မ့ႈစ့ႈကီး၀ဲ တႈမၚန႕ၚအက်ဲ ဟဲအိဥထီဥအသး န႔ဥလီၚ’ ပမ့ႈတအိဥဒီး တႈပဏသးလ႕ ပတႈမုႈလႈ ဒီးပတႈတီဏပဏ သ့ဥတဖဥ အဖီခိဥဘဥန႔ဥ ပကထံဥဘဥ၀ဲဒဥ တႈကီတႈခဲဒီးတႈလ့ပစီသ့ဥ တဖဥအကလုဏကလုဏ န႔ဥလီၚ’ ပွၚကိးဂၚအိဥ၀ဲဒဥ ဒီးတႈမုႈလႈ ယတႈတီဏပဏ န႔ဥလီၚ’  ဘဥဆဥ တႈသ့ဥတဖဥအံၚ တဒ္သိးလိဏအသးဘဥ’ ဒ္သိးလိဏအသးဒီး ပွၚဒ့၀ဲတႈ ဒ့တႈအူ အလီႈအသိးန႔ဥလီၚ’ တႈလီႈလ႕ ပွၚဒ့၀ဲတႈဒ့ တႈအူအလီႈန႔ဥ ပဒ့ထဲ…

ခိဥဃ႕ၚန႔ဆ႕ဥတႈကစီဥဒီးအလံဏတႈကစီဥတဖဥအဂ့ႈ မုႈမဆါတနံၚအံၚ ဟီဥခိဥဖိသ့ဥတဖဥ ဘဥကြႈဆ႕မဲဏ၀ဲဒဥဒီး ခိဥဃ႕ၚ၀းတရံး အတႈဟူးတႈဂဲၚယ ခီဥထံးခီဥဘိသဥတဖဥ အတႈမၚပ်ံၚမၚဖုး အိဥ၀ဲဒဥအါမးလီၚ. တႈလီၚဘဥဎိဏလ႕အရ့ဒိဥသ့ဥတဖဥ န႔ဥမ့ႈ တႈဖွီဥတႈဎဏဟဲအါထီဥ ပွၚဟီဥခိဥဖိနီဥဂံႈဟဲအါထီဥ၀ဲဒီး ကထီဥစ့ႈကီးတႈကီတႈခဲလ႕ တႈဒီသဒ႕ ဒုးအိဥထီဥထီထီဥ ပွၚဟီဥခိဥဖိခြဲးဎဏယ ကီခဲလ႕ပွၚဟီဥခိဥဖိ ကဆီလီၚအတႈအိဥတႈဆိး လီႈဂ႕ႈဂ႕ႈက်႕ၚက်႕ၚယလ႕တႈဒုးဒိဥထီဥထီထီဥ တႈလဲၚထီဥလဲၚထီက်ဲ လ႕အဂ႕ႈက်႕ၚ လ႕တႈဒီသဒ႕ကလံၚ တႈတိဏက်ဲလ႕ဟီဥခိဥလီႈ ကဟဲဂ့ၚထီဥကဒါက့ၚအပူၚယ ဒီးတႈမၚဟးဂီၚသ့ဥပွႈ မဲးမုႈခိဥဟဲလဲႈထီဥယကြ႔ႈကြ႔ႈဒီးယမူခိဥစူၚတဘဥလီႈဘဥစး တႈကီတႈခဲသ့ဥတဖဥနံဥလီၚ. လ႕ ၁၉၈၇ နံဥအပူၚ ခိဥဃ႕ၚ၀းတရံးဒီး တႈဒိဥထီဥထီထီဥအ(ကီၚမရွ့ၚ)(WCED) ဖဲအ၀ဲသ့ဥထုးထီဥတ့ႈ၀ဲဒဥ ပတႈအိဥမူလ႕ ခါဆူညါအဂီႈ (our Common Future) ဒီး…